Rouw fasen- en taken

 

Uit onderzoek van de laatste jaren is gebleken dat aandacht voor het erkennen van verlies, bewustzijn van het verliesproces en het uitvoeren van de daarbij horende rouwtaken ondersteunend is voor de verwerking.
Het rouwfasenmodel van Elisabeth Kübler-Ross en het rouwtakenmodel van J.W.Worden geven inzicht in het verloop van rouw in het algemeen. Genoemde fasen en taken zullen niet altijd in deze volgorde doorlopen worden.
Bij iedereen verloopt het proces weer anders. Verlieservaringen uit het verleden bepalen mede hoe iemand nu omgaat met rouw.            

Het fasenmodel van Elisabeth Kübler-Ross

Na een verlies kan je overspoeld worden door allerlei gevoelens, gedachten en gedragingen die je niet van jezelf herkent. Je kunt van de ene fase in de volgende terechtkomen en ook het gevoel hebben dat je weer terugschiet. Als je weet dat dit er allemaal bij hoort, geeft dat rust. Het is belangrijk dat je jezelf tijd en ruimte geeft om te rouwen. 
Elisabeth Kübler-Ross onderscheidde de volgende fasen in het rouwproces:

  • Ontkenning
  • Woede/schuld
  • Onderhandelen
  • Depressie
  • Acceptatie

 

Het takenmodel van J.W. Worden

Amerikaanse rouwdeskundige en psycholoog William Worden spreekt over rouwtaken in plaats van rouwfasen. Het concept fasen impliceert een zekere passiviteit. Taken legt meer het accent op de invloed die de rouwende kan uitoefenen en op wat men actief kan doen. Rouwen is hard werken ( Freud sprak van Trauerarbeit). Gevoelens van machteloosheid kunnen verminderen als iemand zelf vorm kan geven aan wat hem overkomt.

1 Onder ogen zien, erkennen van het verlies
Hierbij gebruik ik bewust niet de woorden accepteren of aanvaarden. Je kunt wel wéten dat je geliefde overleden is of dat je een ernstige ziekte hebt, maar het gevoelsmatig nog niet beseffen. Dit gaat ook niet van het ene moment op het andere. Soms denk je dat je het wel onder ogen ziet en plotseling merk je dat het nog niet echt is doorgedrongen. Het erkennen van het verlies is cruciaal om ermee om te kunnen gaan.   

2 Toelaten van verdriet en doorleven van de pijn
Het is noodzakelijk de pijn te voelen en er niet voor weg te lopen. De emoties kunnen uiteenlopend en heftig zijn. Het onderdrukken van deze gevoelens werkt misschien even maar in de meeste gevallen komt verdriet in een andere, soms niet direct te herleiden vorm op een onverwacht moment weer naar boven. Het onderdrukken van gevoelens vreet energie.

3  Aanpassen aan een ’ander’ leven
Het aanpassen aan de nieuwe situatie die door het verlies is ontstaan. Dit heeft vaak ook heel praktische consequenties. Het kan te maken hebben met de rol die bijvoorbeeld de overledene vervulde; taken als belastingaangifte, huishouden, tuinonderhoud werden voorheen misschien door de ander gedaan. Ook bij verlies van gezondheid of werk wordt je geconfronteerd met de leegte die plotseling ontstaat. Hoe kan je daar invulling aan geven? 

4  Oppakken van de draad van het leven
Hierbij zie je dat er weer ruimte ontstaat om nieuwe dingen aan te gaan. Zingeving speelt hierin ook een rol. Er ontstaat toekomstperspectief. De emotionele energie kan weer geïnvesteerd worden in andere dingen of een nieuwe relatie.